Laat er licht zijn

Al eens gehoord van een circadiaans ritme? Het is wat wij onze biologische klok noemen; het leven in astronomische cycli van 24 uur, afwisselend in licht en duisternis, het zogenaamde slaap-waak-ritme. Lichaamsfuncties volgen dit ritme, je hormonale stelsel bijvoorbeeld, je lichaamstemperatuur, je hartslag. Architecten stoppen nu al een tijdje grote lichtpartijen in woningen, misschien meer omdat ze jou, als bewoner, het contact willen geven met de omgeving rondom het huis en zonlicht, als dat ze vertrouwd zijn met wat architectuur doet voor je circadiaans ritme.

Je oor zorgt voor evenwicht en gehoor; je oog houdt je biologische klok gesynchroniseerd met de 24-uren-dag. Je circadiaans ritme is gevoelig voor licht met een korte golflengte, een blauwig licht. Wat is daar de leverancier van? Een heldere blauwe hemel ‘s morgens tussen 6 en 10 uur! Let daar dus op wanneer je bouwt of verbouwt: laat grote raamopeningen in je slaapkamermuur stoppen; het moment waarop je ontwaakt moet de onmiddellijke leverancier zijn van licht, dat zet je circadiaanse klok AAN. Bouw een buitenstukje aan je slaapkamer, ook een mogelijkheid, een terrasje of een balkonnetje, waar je vlak na het ontwaken even kunt staan zonstaren (in de zomer dan). Architecten spelen hier nog niet genoeg op in. Er zit vaak enkel een grote raampartij in de leefruimte, en dat is heerlijk in de weekends, wanneer je effectief thuis bent. Maar tijdens de werkweek?

Aanhangers van een gezonde levensstijl zouden het grote raam in de slaapkamer aanvullen met vroeg opstaan en even de benen strekken voor het ontbijt, onder andere om dat ochtendlicht binnen te krijgen. Tweeverdieners met jonge kinderen houden nu al op met lezen wegens de onmogelijkheid van zo’n ochtendlijke tijdbesteding. Maar eigenlijk zouden we gepikeerd moeten zijn dat zoiets gezonds nog steeds onvoorstelbaar is. Want: ondertussen speelt ons bestaan zich grotendeels af onder kunstlicht. Jammer genoeg niet het soort kunstlicht dat het circadiaans ritme stimuleert; de juiste spectrale samenstelling en intensiteit daarvoor ontbreken. Het meeste kunstlicht dient nog steeds alleen maar om taken die je doet – thuis of op kantoor – bij te lichten. Of om sfeer te creëren, dat ook.

Nochtans, wie gedurende lange periodes de juiste lichtpatronen van licht of donker moet missen, kan daarmee zijn circadiaans ritme verstoren en dan is het hek van de dam: je slaapt slecht(er), je bent minder alert wanneer je wakker bent, en je riskeert een hele rij gezondheidsproblemen. Hier zit een uitdaging voor de verlichtingsindustrie, zeker voor wie al aan de slag gegaan is met gekleurde verlichting. Tenslotte proberen deze producenten met de kleurwissels in hun verlichting de subtiele veranderingen in het natuurlijke daglicht te imiteren. Waarom dan niet ‘all the way’ gaan en werkelijk zoeken naar een effectieve en betrouwbare vervanger van daglicht? Dat onderzoek kan nog interessant worden: net zoals je van een vitamine een bepaalde dagelijkse dosis nodig hebt, zal er ergens ook wel een ideale dagelijkse dosis daglicht bestaan. Maar die kennen we dus nog niet...

Deze website maakt gebruik van cookies. Door verder te surfen stemt u in met het gebruik hiervan.   Info   Akkoord